Boruta i Boginki

Boruta to w wierzeniach staropolskich strażnik podziemnych skarbów oraz obrońca ludzi w potrzebie. Gdy jest to konieczne pomaga on ludziom wszystkich warstw społecznych, poczynając od prostego ludu po samego Króla Polski. Cecha ta jest szczególnie podkreślana w polskich wierzeniach dworskich i ludowych. Równocześnie Boruta nie stroni jednak od wielkiego zamiłowania do uczt, zbytków, psot i … Czytaj dalej Boruta i Boginki

Licho – demon słowiański

Zły demon słowiański, który szczególne lubił rujnować ludzkie szczęście. Personifikacja zła, nieszczęścia i chorób. Licho budziło wielki strach, lecz względnie rzadko ukazywało się ludziom. Zazwyczaj w ludzkich opowieściach o lichu, demon ten pojawiał się pod postacią przeraźliwie wychudzonej kobiety z jednym okiem, niszczącym wszystko dookoła. Co mogło zrobić licho, by uprzykrzyć życie człowiekowi? Niemalże wszystko! … Czytaj dalej Licho – demon słowiański

Ptak Kania – zaklęty demon?

Kania to ptak drapieżny, jednak lud wierzył, że może przyjąć ludzką postać i stać się demonem porywającym dzieci. Powszechnie twierdzono, że kania to dziewica o nadzwyczajnie pięknej urodzie. Kania przybywała zawsze otoczona obłokiem na którym wędrowała od wsi do wsi. Nie można jej było spotkać za dnia, a co jedynie wieczorem. Uwagę kani przykuwały samotnie … Czytaj dalej Ptak Kania – zaklęty demon?

Polewoj, Polewik – odpowiednik Południcy

Słowiański demon polny, żyjący w zbożu i opiekujący się nim. Męski odpowiednik południcy. Polewika wyobrażano sobie jako niskiego mężczyznę o ziemistej cerze, z kłosami zbóż zamiast zarostu. Polewiki przechadzały się w południe i o zachodzie słońca po miedzy. Napotkanych przechadzających się ludzi mogły wyprowadzić w pole (to metaforyczne), zaś śpiących poddusić bądź zdeptać. Najbardziej nie … Czytaj dalej Polewoj, Polewik – odpowiednik Południcy

Kikimora lub Sziszimora

Wschodniosłowiański szkodliwy duch domowy. Kikimora to kolejny słowiański duch (obok Domowika, Ubożęta i Korgorusza), który ściśle wiązał się ze środowiskiem domowym. Przyjęło się ją uznawać czasem za żonę Domowika. Kikimory pojawiały się najczęściej jako maleńkie kobiety, choć też czasem potrafiły stawać się niewidzialne. Istoty te były wyjątkowo złośliwe dla mężczyzn, poza tym - budziły niemowlęta, … Czytaj dalej Kikimora lub Sziszimora

Płonnik, Plonka – opiekuńczy demon

Zwykle w dziedzinie wierzeń działo się tak, że bogów pogańskiego panteonu z czasem degradowano do rzędu demonów i diabłów. Ów los spotkał także PŁONNIKA. Pierwotnie był to demon opiekuńczy, który chronił zboże. Płonnik znany jest również pod nazwą PLONNIKA lub PLONKA. W starszych wyobrażeniach PŁONNIK jest ukazywany jako pół-człowiek i pół-diabeł. Ludzie w podaniach zaznaczali, … Czytaj dalej Płonnik, Plonka – opiekuńczy demon

Domownik – Domowy demon opiekuńczy

W opozycji do większości demonów zamieszkujących: lasy, wodę, niebiosa, a więc dla ówczesnych Słowian – przestrzenie mistyczne, duchy domowe były swojskie i przyjazne. Co więcej odznaczały się pracowitością, zaradnością, a zdarzało się, że miały niebywałą smykałkę do „interesów”. Właściwie nie wiadomo czy opisywać te wspaniałomyślne stworzenia w liczbie mnogiej czy pojedynczej. Wyobrażenia ludów wskazują na … Czytaj dalej Domownik – Domowy demon opiekuńczy

Demon wietrzny – Strala, Srala

Strala, Srala według ludowych wyobrażeń jest demonem wietrznym, który dokucza ludziom i wyprawia im różne psoty. W polu podczas żniw zdarzało się słyszeć, jak jeden parobek mówił do drugiego: "ej ty srala", co mogło oznaczać: "ej ty brzydki, nieczysty duchu, psotniku". Zwrotu tego używano jako żartu, choć niekiedy pełnił funkcję obelżywej obelgi. Strala nie był … Czytaj dalej Demon wietrzny – Strala, Srala

Skrzat

Jan Tworzymir pisze: "Istniały u Słowian złe i dobre bóstwa. Z zaprowadzeniem chrześcijaństwa nazwy bóstw złe przymioty posiadających przeszły zapewne na diabłów". Taki los spotkał też skrzata. Skrzat oznacza złego ducha, ale niższego rzędu, czyli tyle co pół-diable. Nazwy tej używa się też na oznaczenie czegoś nieznanego, np. co to za skrzat idzie wołał chłop … Czytaj dalej Skrzat

Wieszczy

Wieszczy to istota, która przynależała jednocześnie do świata ludzi i demonów. Nazywano tak człowieka, który urodził się z zębami. Pospólstwo uważało, że taka osoba za życia wie wszystko i dla tego była nazywana Wieszczym. Dzieci, które rodziły się z zębami przepowiadały klęskę. Kiedy Wieszczy umierał, to krew w jego żyłach tętniła nadal. Według niektórych podań … Czytaj dalej Wieszczy

Purtek – demon złych wiatrów i smrodu

Pùrtk (pol. Purtek) - kaszubski demon złych wiatrów, smrodu, głupoty i swarów. Swe miano zawdzięcza czasownikowi 'purtać' - pierdzieć, oddawać wiatry. Przedstawiany jako diabeł z gęstym owłosieniem i różkami. Jego obecność było można wyczuć po smrodzie, mieszkał w śmieciach lub gnojówce. Pùrtk to prawdziwe utrapienie rybaków - tworzył wiatry, trąby powietrzne, rozniecał błędne ognie. Zajmował … Czytaj dalej Purtek – demon złych wiatrów i smrodu

Bieda – nieśmiertelny demon słowiański

W mitologii słowiańskiej BIEDA to nieśmiertelny demon, który sprowadza na ludzi liczne nieszczęścia. Wierzono, że BIEDA przemieszcza się po świecie pod postacią bardzo chudej i niezwykle wysokiej kobiety. Cóż, wiele demonów żeńskich właśnie tak wyglądało, proszę sobie przypomnieć choćby Jędzę. Bieda swoją posturą przypominała patyk, a dodatkowo ubrana była w postrzępione łachmany, czyli strojem przypominała … Czytaj dalej Bieda – nieśmiertelny demon słowiański

Tęsknica

Tęsknica to słowiański demon, który był wyobrażany w postaci bladego kobiecego widma. Tęsknica bywała nazywana także Tęsknotą lub Osmętnicą. Ów demon to personifikacja stanu chorobliwego zadumania, utęsknienia, rozmarzenia. Ta blada kobieta sprowadzała na człowieka nieuleczalny smutek, nazywany melancholią. Tęsknica spadała z nieba wraz z gwiazdami, z czarnej chmury burzowej. Na głowie nosiła wianek z suchej … Czytaj dalej Tęsknica

Czart, Bies

Prasłowiańskie określenie złego, nieczystego ducha, mogącego szkodzić ludziom w ich ziemskich życiach. Często termin 'czart' (od czarny bądź czary) oznaczał demona "kusego" - kulawego lub bezogoniastego. Niektóre odpowiedniki złego ducha w różnych językach i regionach Słowiańszczyzny to smętek, synec (synavec), czarny, kuternoga, rokita, zły, licho, nieczysty, łukawyj, wrag. Jego imię często tabuizowano, mówiąc "on", "ten" … Czytaj dalej Czart, Bies

Gumiennik, Owinnik

GUMIENNIK / OWINNIK Słowiański demon opiekuńczy sprawujący pieczę nad gumnem i składowanym w nim zbożem. Przedstawiany jako metrowy dziadek z długimi włosami oraz z gęstymi wąsami bądź brodą. Ich oczy świecą się w ciemności. Potrafią szczekać jak pies oraz przybrać postać kota. Podobnie jak inne demony słowiańskie, gumienniki mogą być zarówno dobre, jak i złe. … Czytaj dalej Gumiennik, Owinnik