Nazwy miesięcy – rok kalendarzowy


Słowianie wyróżniali cztery pory roku: wiosnę (nazywaną inaczej jare), lato,  jesień, zimę.

Określenie ‚lato’ było miarą czasu, cyklem rocznym. M.in. stąd pochodzi odmiana czasu rocznego obecnie. [1 rok, 2 lata]. Rok rozpoczynał się na wiosnę, wraz z budzeniem się do życia przyrody i początkiem prac w gospodarstwie. Także możemy spotkać się z określeniami, młode latko (jare latko) i stare latko (obecnie babie lato).

11111630_375021989371324_3534187287594502842_o

Miesiące określano nazwami, pochodzącymi od ich charakterystycznych cech, związanych ze zjawiskami przyrodniczymi lub z rytmem zajęć na roli. Więc określmy sobie te miesiące:

  • styczeń, a wcześniej tyczeń to od robienia tyk na gospodarstwie, jest to czas przygotowania narzędzi.
    Przysłowie: Kiedy styczeń najmroźniejszy, wtedy roczek najpłodniejszy.  Rok 2016 nie jest taki płodny, jak rok 2015. A styczeń był przecież bardzo ciepły.
  • luty – oznacza srogi, ale także przykry, nie miły.
    Przysłowie: Idzie luty podkuj buty. – To właśnie w lutym są największe mrozy.
  • marzec, nazwa zapożyczona, ale pierwotnie brzmiała jako brzezień czas zbierania oskoły z drzew głównie brzozy, a brzezień lub brzezina to nazwa tej oskoły.
    Przysłowie: Brzezień czasami śniegiem sieje, a czasami słońcem grzeje. [podobne do kwietniowego]
  • kwiecień, pochodzi od słowa kwietny.
    Przysłowie: Deszcze częste w kwietniu wróżą, że owoców będzie dużo.
  • maj, to kolejna nazwa miesiąca zapożyczona z łaciny, w staropolskim nazwa brzmi trawień. Od kwitnących traw na łąkach.
    Przysłowie (przepisanie z Białorusi): Gdy w trawień się przeziębisz, trawą (mlodymi ziołami) się lecz.
  • czerwiec, lub dawniej czyrwień, wywodzi się od czerwów larw pszczół.
    Przysłowie: Pełnia czerwcowa – burza gotowa. (W bieżącym roku dokładnie tak było)
    Czerwiec na maju zwykle się wzoruje, jego pluchy, pogody, często naśladuje.
  • lipiec, ma swój początek w starszej formie lipień, a ta od rzeczownika i przymiotnika lipa, lipowy. W lipcu kwitną lipy.
    Przysłowie: Kiedy lipiec daje deszcze, długie lato będzie jeszcze.
  • sierpień, pochodzi od słowa sierp, a więc korzystania z narzędzia do koszenia zboża, czyli okresem żniw.
    Przysłowie: W pierwszym tygodniu pogoda stała, będzie zima długa, biała.
  • wrzesień  to miesiąc, w którym kwitną wrzosy.
    Przysłowie: Gdy wrzesień bez deszczów będzie, w zimie wiatrów pełno wszędzie.
  • październik, zaś  młócono paździerze, czyli zdrewniałe łodygi lnu lub konopii.
    Przysłowie: Liść na drzewie mocno trzyma, nie tak prędko przyjdzie zima.
  • listopad wiąże się  z opadającymi liśćmi.
    Przysłowie: Deszcze listopadowe budzą wiatry zimowe. 
    Słońce listopada mrozy zapowiada.
  • grudzień to czas, kiedy ziemia zamarza na grudę, pojawiają się grudki lodu w zakamarkach.
    Przysłowie: Mroźny grudzień, wiele śniegu, żyzny roczek będzie w biegu. (Grudzień `15 był ciepły i nie ma tyle dobrego na biegu)
    W pierwszym tygodniu grudnia, gdy pogoda stała, będzie zima długo biała.

babie-lato-babie-lato-474368-large

Reklamy

1 komentarz do “Nazwy miesięcy – rok kalendarzowy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s