Kwiat paproci, kwiat perunowy – My Słowianie


1623522_393015020905354_5547071434231327204_nKwiat paproci nazywany także perunowym kwiatem, jest mityczną rośliną zakwitającą tylko raz w roku, oczywiście w trakcie przesilenia letniego. Spełniał on bardzo ważną rolę w trakcie obrzędów świętojańskich Ów kwiat miał zakwitać równo o północy, więc tuż przed godziną „zero” na jego poszukiwania udawały się dziewczęta, lecz nie tylko.

 

 

Według legendy, kwiat paproci świecił w nocyniezwykłym blaskiem. Wierzono, że wskazywał drogę do ukrytych skarbów. A temu, kto go odnajdzie, odsłaniał wszystkie mądrości świata oraz zapewniał bogactwo i szczęście, szczególnie w miłości. Poszukiwania kwiatu paproci były motywem wielu legend, ale też stałym elementem ludowych obchodów świętojańskich. Według legendy kwiat ten zakwitać miał na jedną tylko noc, a dokładnie chwilę. Wierzono, że strzegły go czarownice, diabły i inne potwory o których nawet nie śmiano nawet śnić. Kwiat paproci należało zerwać równo o północy z zachowaniem różnych zwyczajowych procedur ochronnych. Szukając kwiatu paprociu należało więc m. in.: rozebrać się do naga, przepasać na krzyż zielem bylicy, różańcem lub szkalperzem. W ręku należało trzymać Pismo Święte, różaniec, modlitewnik, bądź inną pobożną książkę. Gdy odnalazło się kwiat paproci należało nakreślić wokół niego krąg kredą święconą. Czekając na kwiat paproci dobrze było rozesłać pod krzakiem cienkie, białe sukno, płótno, a najlepiej obrus zabrany z ołtarza. Kiedy kwiat się ukazał, należało lekko potrząsnąć paprocią i strącić go na wcześniej przygotowany materiał, a następnie zawinąć i zawiązać mocny węzeł. Tak zdobyty kwiat należało nieść w milczeniu i nie oglądać się za siebie. W domu koniecznie trzeba było umieścić go pod świętym obrazem, u prawosławnym pod ikoną, gdyż wówczas na domowników spływało szczęście, mądrość i bogactwo. We wszystkich schowkach, mieszkach i skrzyniach miały pojawić się złote monety. Ponadto kwiat paproci zapewniał niewidzialność swemu znalazcy, gdy tego potrzebował.

Poszukiwanie kwiatu paproci było jednak najczęściej pretekstem do spotkań zakochanych. Każda para chciała wyznać sobie przy nim miłość oraz oddać się czułym uściskom. Wiele podań mówi, że niejedna panna podczas nocy świętojańskiej straciła swoją cnotę. Motyw zgubionych wianków przewija się w pieśniach ludowych.

A na koniec prezentujemy zaklęcie, które należy wypowiedzieć przy kwiecie paproci:

Nasięźrzale, nasięźrzale,
Rwę cię śmiale,
Pięcią palcy, szóstą, dłonią,
Niech się chłopcy za mną gonią;
Po stodole, po oborze,
Dopomagaj, Panie Boże.


Źródła: B. Ogrodowska, Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne.

Reklamy

3 komentarze do “Kwiat paproci, kwiat perunowy – My Słowianie

  1. Pani B. Ogrodowska opisała wszystko z punktu widzenia chrześcijańskich bredni.
    Tu dodałbym, że wobec takiego opisu, po kwiat paproci należało się wybrać w towarzystwie księdza – egzorcysty, jako zabezpieczenie, oczywiście też nagiego. 😀
    Oczywiście żartuję.
    Wkurzyło mnie trochę to nakładanie jakichś obrzędów chrześcijańskich na mity i tradycje słowiańskie.

  2. Skoro kwiat paproci należało zerwać punktualnie o północy, to skąd dawno temu ludzie mieli znać dokładnie tę godzinę, skoro nie było zegarków ? Bardziej chyba chodzi o środek nocy, jako idealny moment.

    Niestety wiedzieć trzeba, że nigdy, nikt nie znalazł kwiatu paproci i nie zdobył bogactwa czy niewidzialności, więc i całe te rytuały są hipotetyczne i na pewno różne w różnych miejscach; w Estonii też istnieje zwyczaj szukania kwiatu paproci, ale jest silnie powiązany z momentem udawania się przez kochanków w ustronne miejsce.

    • Nie mieli zegarków takich jak my, ale to nie oznacza że nie potrafili odliczać czasu. Odliczać czas można nawet intuicyjnie, szczególnie w nocy.

      Dwa… należy pamiętać, że północ zegarowa jest inna od północy słonecznej. Czyli godzina 24:00 nie jest wyznacznikiem minięcie 12h od zenitu.

      Zrywanie kwiatu paproci to metafora, że właśnie późno w nocy, pary idą szukać kwiatu paproci, a wcześniej bawią się razem ze wszystkimi.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s