Kolęda Karpacka z motywem przedchrześcijańskim


KOLĘDA KARPACKA Z MOTYWEM PRZEDCHRZEŚCIJAŃSKIM

Było to ongiś na początku świata –
Wtedy nie było nieba ani ziemi,
Nieba ni ziemi tylko sine morze,
A pośród morza na dębie
Siedziały dwa gołębie.
Dwa gołębie na dębie
Toczyły taką naradę,
Rade radziły i gruchały:
Jakże my mamy stworzyć świat?
Spuścimy się na dno do morza,
Wyniesiemy drobnego piasku
Drobnego piasku, niebieskiego kamienia.
Drobny piaseczek posiejemy,
Niebieski kamyczek podniesiemy.
Z drobnego piasku – czarna ziemica,
– lodowata wodzica, zielona trawica.
Z niebieskiego kamienia – błękitne niebo,
niebieskie niebo, świetliste słoneczko,
Świetliste słoneczko, jasny miesiączek,
jasny miesiączek i wszystkie gwiazdeczki.

Czy ten kosmologiczny motyw nie brzmi Wam znajomo? W tej karpackiej kolędzie spisanej przez Aleksandra Afanasjewa pojawiają się doskonale znane nam motywy – wyciąganie poszczególnych elementów świata z głębi wody i drzewo (dąb) pełniące funkcję osi świata. Co więcej – dwa gołębie mogą być zoomorfizacją bóstw stwarzających świat. Andrzej Szyjewski widzi w tym echa ptakokształtnej postaci nurkującego bóstwa.

 

Badacz zaznacza też, że popularne motywy ludowe, takie jak chociażby kurpiowskie ptaki, wcale nie muszą być bezmyślnymi ozdóbkami. Dwa symetryczne ptaszki na drzewie – czyżby była tu widoczna wyraźna analogia do przedchrześcijańskiego mitu? Całkiem prawdopodobne. Ten kosmologiczny mit przechodził liczne wyobrażenia – w jednej z wersji Bóg cisnął do wody swą laskę, która następnie zmienia się w drzewo. Na gałęziach tego drzewa zasiadają następnie dwie przeciwstawne siły (w chrześcijańskiej terminologii – Bóg i diabeł), które wyciągają poszczególne elementy świata z wody.

Na podstawie podobnych rosyjskich opowieści Władimir Toporow rozważał istnienie w tradycji Słowian motywu pierwotnego jaja kosmicznego, jednak to już temat na osobne omówienie. Baśniowe jaja zwykle zanurzone są w wodzie, a ich wyciągniecie i rozbicie stwarza świat.

Tekst kolędy i informacje za: A. Szyjewski, Religia Słowian.

 

 

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s