Rękawka w Krakowie


10996424_365370277003162_5516040720293900232_n Rękawka to wyłącznie krakowskie święto obchodzone we wtorek po Wielkanocy. Na początek proponujemy zastanowić się nad nazwą tego obrzędu. Rękawka prawdopodobnie pochodzi od prasłowiańskiego słowa o znaczeniu związanym z pochówkiem. Przyjrzyjmy się następującym słowom, pochodzącym ze słowiańskiej grupy językowej. Czeskie RAKEV oraz słowackie RAKVA tłumaczymy jako ‘trumna’. Z kolei serbskie PAKA/RAKA, chorwackie RAKVA, słoweńskie RAKA, starosłowiańskie RAKA, rosyjskie PAKA/RAKA oznaczają ‘grób’. Dodatkowo rosyjskie, białoruskie i ukraińskie PAKA/RAKA dodatkowo jest tłumaczone jako ‘grobowiec z relikwiami świętego’, a bułgarskie PAKA/RAKA to ‘szkatuła z relikwiami’.

 

W poświąteczny wtorek mieszkańcy Krakowa tłumnie udawali się na Krzemionki, obok kościółka św. Benedykta, czyli na legendarną mogiłę Krakusa, aby celebrować zwyczaj Rękawki. Zwyczaj ten nawiązuje zapewne do prastarych, pogańskich uroczystości zaduszkowych, przypadających w okresie wiosennym. Wówczas to poganie odbywali obrzędowe uczty na grobach zmarłych. Wiąże się go przede wszystkim z legendą o kopcu Kraka, który miał być usypany po śmierci króla przez lud. Tradycja podaje, że ziemię na kopiec noszono w rękawach i stąd wzięła się nazwa „Rękawka”. Na podobne tłumaczenie nazwy wskazuje jedna z fraszek Jana Kochanowskiego, w której „rękawka” oznacza grobowiec usypany rękami. Rękawka swoimi korzeniami niewątpliwie nawiązuje do pogańskich obrzędów związanych z Dziadami wiosennymi, przypadającymi na okres przesilenia wiosennego. Sam źródłosłów, wbrew ludowej tradycji, nie ma nic wspólnego z noszeniem ziemi, chociaż nawiązuje do kultu zmarłych.

Krakowianie, którzy tłumnie udawali się na kopiec Kraka, w dniu rękawki zrzucali z góry jabłka, jajka i resztki święconego. Na dole czekali na nie i chwytali je biedacy, a przede wszystkim ciągle głodni krakowscy żaczkowie. Toczenie żywności po zboczu grobu Kraka interpretuje się właśnie jako pozostałość przedchrześcijańskich ofiar z żywności i jaj, jakie przodkowie dzisiejszych Krakowian składali niegdyś na mogiłach.

Jaki był cel przybywania na kopiec Kraka? Na to pytanie najlepiej odpowiada krakowski historyk Ambroży Grabowski. „Niejeden z przybyłych na Krzemionki pyta sam siebie, po co tak wielka liczba mieszkańców Krakowa się tu zgromadza? Wprawdzie widocznego celu nie ma, ale nikt przecież nie przyszedł tu bez powodu, i tak np.: bogate panie przyjechały pokazać swe ekwipaże, świeże ubiory i modne mantylki. Starzy przywlekli się gawroniąc za drugimi. Młodzi przyjechali konno zaglądać w oczy ładnym dziewczętom, te zaś przyszły poświecić białymi zębami, pokazać nowe mantille i kryspinki, porobione z przenicowanych starych spódniczek. Szewczyk i krawczyk, kupczyk i aptekarczyk, naśladując panów, przyszli tu z cygarami w zębach, aby pokazać że są ludźmi comme-il-faut. Zgoła każdy miał swój cel i nikt nie przybył bez powodu, a różnica tego wypływa z wieku, z próżności i z skłonności indywidualnych”.

W tym roku zaraz po Wielkanocy odbyło się kolejna Rękawka i zaprezentujemy galerię zdjęć autorstwa: Anny Rudawskiej (skromna część z albumu tej pani https://www.facebook.com/anna.rudawska.71/) i

11154882_10152738697955779_1783870019270201459_o 11154882_10152738697970779_8597133592813851906_o 11154882_10152738697965779_5886356096283618334_o  10511673_10152738699655779_1950007700356182630_o 10511673_10152738699670779_2212376140765227396_o 10842054_10152738701350779_6099956650561906575_o 10842054_10152738701365779_3960384829120928842_o 10842054_10152738701370779_2817050580878924255_o 11041846_10152738703025779_3965944132670977903_o   11140168_10152738704650779_5070490610198606375_o 11149675_10152738703710779_1548435355352232643_o 11140168_10152738704655779_4016913028990295349_o 11140168_10152738704665779_4772663319491774301_o  11024204_10152738712855779_401058813351592623_o 11024204_10152738712865779_1564354176880949401_o 11024204_10152738712870779_1844064806485661421_o 10550081_10152738716590779_6664190997053912282_o 10550081_10152738716565779_369455553727804021_o 11140136_10152738737065779_8035653491383627751_o 11140136_10152738737060779_4767277647298264532_o 11140136_10152738737055779_7088875577821046878_o 11144937_10152738732875779_1534211176349070318_o  10550081_10152738716595779_2470339647361005484_o 11078099_10152738814695779_2766119152948620932_o  10452979_10152738789630779_3367699961454746667_o 10452979_10152738789620779_2927826717753865805_o 11136207_10152738826345779_4521049832363964213_o

11148359_10152738818805779_8936865250045594743_o 11041846_10152738703040779_706016532381018804_o 11149773_10152738709340779_161895418116490982_o 11078130_10152738724695779_787257552563496226_o 11041846_10152738703045779_7275377557710382810_o

 

Oraz ze strony: https://www.facebook.com/pages/zwiedzaj-Krakowcompl/

 

11150285_920705037982128_7530519008323485328_n 11009387_920704987982133_4181338454783211879_n 10995631_920704901315475_1087353915813738436_n 11082632_920704911315474_1617678098741178612_n 21986_920704877982144_2339905762183856486_n

Źródło także: https://www.facebook.com/etnoslow/

 

11149560_1008578382487539_9127169167190101260_n

Kolejne z FB Jana Ulickiego: https://www.facebook.com/media/set/

Kolejne zdjęcia można zobaczyć na blogu: http://klaudiakot.blogspot.com/2015/04/tradycyjne-swieto-rekawka-w-krakowie.html

Galeria Picasa Grzegorza Kost: https://plus.google.com/u/0/115869834810452342927/

Galeria Lykografii.pl https://www.facebook.com/media/set/

1529939_877588295632022_1531042528393533570_o 11080695_877588555631996_934653450458082128_o

Galeria Szymona Dudy: https://www.facebook.com/morthigan/

11150397_885343671530179_7027411726523632203_n 17293_885343018196911_6588170245047428103_n 11130213_885343578196855_5071706738087879307_n

 

Można także obejrzeć relacje wideo:

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s