Miesiące – Listopad


Jedenasty miesiąc wg kalendarza gregoriańskiego.

Dlaczego miesiąc ten nazywamy właśnie listopadem? Cóż, powszechnie mówi się, że to od opadających jesiennych liści. I tak też jest właśnie w rzeczywistości. Listopad to nazwa typowo słowiańska. Możemy kojarzyć ją z prasłowiańskim listъ ‚liść’ – zanik przedniego jeru spowodował zmiękczenie wygłosowej grupy spółgłoskowej, stąd też polski wyraz różni się od prasłowiańskiej rekonstrukcji. A skoro to nazwa ogólnosłowiańska, to też nazwa nie brzmi ‚liściopad’.

Skoro listopad to nazwa typowo słowiańska, to utrwaliła się ona też wśród innych narodów słowiańskich. Czesi mają ‚listopad’, Białorusini ‚лістапад’ (listapad), a Ukraińcy ‚листопад’ (lystopad). Chorwaci również używają określenia ‚listopad’, jednak ich listopad wypada wtedy, kiedy nasz październik. Na nasz listopad, używają oni nazwy ‚studeni’ – można kojarzyć ze studzeniem, malejącą w tym miesiącu gwałtownie temperaturą.

Pozostałe kraje słowiańskie przejęły terminologię z łaciny, gdzie łacińska nazwa ‚November’ oznaczała po prostu dziewiąty miesiąc roku (wg kalendarza rzymskiego), porównaj z: słowac. i słoweń. november, ros. ноябрь (noâbrʹ), bułg. ноември (noemvri).

Warto zwrócić też uwagę na mniejszości etniczne. Kaszubi miesiąc ten określają jako lëstopadnik bądź smùtan. Pierwsza nazwa ma rzecz jasna tożsamą etymologię z naszym listopadem, druga zaś przywołuje skojarzenie do smutnego nastroju, o którego złapanie w tym miesiącu nietrudno. Łużyczanie, poza nazwami zbliżonymi do polskiej lub łacińskiej, używają także takich określeń jak ‚nazymnik’ (przestarzałe, grłż.) i młośny (aktualne, dnłż.). Pierwsza nazwa odnosi się do zimna, druga prawdopodobnie też ma związek z pogodą.

Cóż, nam pozostaje życzyć, byście się nie dali smutaniu i znieśli jakoś cierpliwie te golutkie gałęzie.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s